این مسجد که مثالی بسیار قشنگ و جامعی از مساجد شماره تلفن مسجد قبا مشهد قرن ها اولی اسلامی در کشورایران میباشد بعداز مسجد روستای فهرج یزد که کهنترین مسجد کشورایران و مرتبط با صدر اسلام (نصفهی قرن نخستین هجری) میباشد، از دید عمر دومین رده را در میان مساجد سابق جمهوری اسلامی ایران زمین داراست. رزرو مسجد قبا مشهد
مسجد تاریخانه
بر پایه ی مطالعههای ادارهآحاد باستانشناسی، قبل از اشراف آدرس مسجد قبا مشهد اعراب بر کشور ایران، آتشکده بوده و بعد ها به مسجد تبدیل گردیدهاست. ساختمان بنای آن مرتبط با سده دوم هجری و طرز ساختمان آن نیز به مسجد قبا مشهد روش بناهای عصر ساسانی میباشد.
رسیدگی اسم مسجد
با دقت به اینکه دربارهی واژه و کلمهی تاریخانه، میان دانشمندان این عرصه لحاظ واحدی نیست به اختصار مواقعی را که احتمال درستی بیشتری دارا هستند، ذکر میکنیم.
مسجد تاریخانه دامغان
اولی نقل پیمان این میباشد که مکانی کهاین مسجد در آن سازه گردیدهاست، قبل از احاطه اعراب بر جمهوری اسلامی ایران، مکانی مقدس بوده میباشد که در آن آتشکدهای به اسم «ناریمنزل» (منزلی حریق) سازه کرده بودند. در هنگام تشکیل داد این مسجد به دلیل صرفهجویی در نیرو، وقت و هزینهها از بقایای به جامانده از آن آتشکده که استحکام خیر داشته میباشد، در اجرای نقشه مسجد استعمال شد و تنها تغییراتی مانند ایجاد کرد شبستان و محراب که ما یحتاج بود ایفا شد. در فیض، به اقتباس از اسم آن آتشکده، اسم تاریخانه را برای این مسجد تعیین کردند.
مسجد تاریخانه دامغان
سازه به قولی دیگر، تاری، در گویشهای ترکی، ترکمنی و مغولی - جغتایی بهمعنای معبود میباشد. با دقت بهاین مقاله، تاریخانه بهمعنای «خدایمنزل» (منزلی خداوند) میباشد.
مسجد تاریخانه دامغان
ولی اسم دیگر این مسجد، مسجد چهلردیف میباشد. در متنها تاریخی به جای هایی که تعداد متعددی ردیف داشتهاند، چهلردیف میگفتند. اطلاق چهلردیف به یک سازه بیانکننده این مقاله کهاین سازه حقیقتا چهل ردیف دارااست، نبوده میباشد. مسجد تاریخانه را هم از این جهت که ردیفهای متعددی دارااست مسجد چهلردیف مینامیدند.
مسجد تاریخانه دامغان
معماری ساختمان مسجد
تشکیل داد بنای اولی مسجد مرتبط با میانه قرن دوم هجری در میان سالهای ۱۳۰ تا ۱۷۰ هجری قمری میباشد کهاین تاریخ، اواخر حکومت بنیامیه و اوایل حکومت عباسی را دربرمیگیرد.
مسجد تاریخانه دامغان
نقشه مهم مسجد، مثالای از نقشههای متداول مساجد در حکومت بنیامیه میباشد. البته تشکیل داد آن از نگاه مصالح و دیدگاهی دکوراسیون، به مدل بناهای زمانی ساسانیان و آجرچینیهایی مشابه به آجرچینی عصری اشکانیان میباشد. با دقت به عنایت هرکدام از اجزای ساختمان مسجد از نگاه تشکیل داد و عمر، هر کدام را بهشکل منقطع نظارت می کنیم.
تاریخانه دامغان
عکس: امیر خداداد
صحن (ایوان مرکزی)
صحن این مسجد به طور تقریب مربعصورت به ارتفاع و پهنا به طور تقریب ۲۷ متر و سوای آبگینه میباشد. دور و بر آن را رواقهایی سرپوشیده (۲۲ رواق) با طاقهای ضربی و ردیفهای مدور اشراف کرده بودند که تنی چند از این رواقها سلامت میباشند و مابقی آن ها یا این که بهشکل بی نقص یا این که از جهت طاق وخیم گردیدهاند.
مسجد تاریخانه دامغان
ورودیهای مسجد که بهاین رواقها گشوده میشدهاست، در گذر مجال بهطور بی نقص از فی مابین رفته میباشد اما با اعتنا به پژوهش ها معماری انجام یافته روی پلان مسجد، تعداد ۸ ورودی وجود داشته میباشد. سه ورودی در ضلع شمال غربی و ۵ ورودی در ضلع شمال شرقی قرار داشتهاند.
مسجد تاریخانه دامغان
شبستان مسجد
شبستان این مسجد در سمت جنوب غربی (در جهت قبله) و بهشکل تالاری ردیفدار میباشد. تعداد ردیفهای این سالن، ۲۶ عدد میباشد بدین ترتیب که ۱۸ عدد از این ردیفها در سه ستون شش تایی و در بخش داخلی شبستان و هشت ردیف دیگر در مقابل این شش ستون در بخش ورودی این شبستان جای دارد. این ردیفها که از نوع مدور میباشند، شبیه ردیفهای کاخهای ساسانی بهشکل آجرچینی تشکیل شدهاند. قطر آنان ۱.۵ متر و اطراف هر ردیف نزدیک به ۵ متر میباشد. طول این ردیفها بهجز دو ردیف در دهانهی وسطی، از کف شبستان تا محلی که طاقها بر آن پایدار گردیده است نزدیک به سه متر میباشد. طول کف شبستان تا پشت بام نیز نزدیک به ۶ متر میباشد.
مسجد تاریخانه دامغان
ورودی بدین شبستان تعداد ۷ دهانه میباشد که در جهت قبله قرار داشته و دهانهی میانی که متناسب با ناو میانی شبستان (که بقایای محراب در آن چشم میگردد) میباشد، از شش دهانه دیگر که هماندازه میباشند، گران قدرخیس میباشد.
مسجد تاریخانه دامغان
سقف شبستان را طاقهای آجری پوشاندهاند که مشابه به معماری زمانی پیش از اسلام ایجاد شده است. طاق میانی که در راءس شبستان قراردارد، عریضخیس و برتر از طاقهای دیگر میباشد. ولی سقف شبستان در قرن سیزدهم هجری قمری بهشدت تخریب گردیده و صرفا نصیبهایی از آن باقیمانده بوده میباشد که میرزا آقا عاملی از وعاظ دامغان در آن مجال با یاری مالی عموم شهر مبادرت به بازسازی آن مینماید که فیضی این تجدید بنا، تغییر تحول طاقهای مازهدار (بیضوی) قسم ساسانی به طاقهای نوکتیز جناغی با آجر نپخته که شیوه معمول آن دوران بوده، میباشد. به این ترتیب امروزه صرفا در قسمتهایی از سقف، طاقهای ابتدایی را میاقتدار روءیت کرد.
مسجد تاریخانه دامغان
مناره مسجد
مناره نخستین این مسجد در نصیب غربی مسجد واقع گردیده و پاییناثر منارههای مساجد عراق بهشکل خشتی گلی ایجاد شده است. منارهها در کشورایران در بالا روی پلانهای چهارضلعی یا این که ششضلعی، سازه میگردیدهاند. مسجد تاریخانه نیز از این قاعده مستثنی نبوده و منارهی ابتدایی آن مقطعی چهارگوش به مساحت ۶.۵ متر مربع داشته میباشد که در زلزله سال ۲۴۱ یا این که ۲۴۲ هجری قمری در قومس (دامغان و سمنان کنونی) بهطور بدون نقص از میان رفته میباشد.
این مسجد که مثالی بسیار قشنگ و جامعی از مساجد شماره تلفن مسجد قبا مشهد قرن ها اولی اسلامی در کشورایران میباشد بعداز مسجد روستای فهرج یزد که کهنترین مسجد کشورایران و مرتبط با صدر اسلام (نصفهی قرن نخستین هجری) میباشد، از دید عمر دومین رده را در میان مساجد سابق جمهوری اسلامی ایران زمین داراست. رزرو مسجد قبا مشهد
مسجد تاریخانه
بر پایه ی مطالعههای ادارهآحاد باستانشناسی، قبل از اشراف آدرس مسجد قبا مشهد اعراب بر کشور ایران، آتشکده بوده و بعد ها به مسجد تبدیل گردیدهاست. ساختمان بنای آن مرتبط با سده دوم هجری و طرز ساختمان آن نیز به مسجد قبا مشهد روش بناهای عصر ساسانی میباشد.
رسیدگی اسم مسجد
با دقت به اینکه دربارهی واژه و کلمهی تاریخانه، میان دانشمندان این عرصه لحاظ واحدی نیست به اختصار مواقعی را که احتمال درستی بیشتری دارا هستند، ذکر میکنیم.
مسجد تاریخانه دامغان
اولی نقل پیمان این میباشد که مکانی کهاین مسجد در آن سازه گردیدهاست، قبل از احاطه اعراب بر جمهوری اسلامی ایران، مکانی مقدس بوده میباشد که در آن آتشکدهای به اسم «ناریمنزل» (منزلی حریق) سازه کرده بودند. در هنگام تشکیل داد این مسجد به دلیل صرفهجویی در نیرو، وقت و هزینهها از بقایای به جامانده از آن آتشکده که استحکام خیر داشته میباشد، در اجرای نقشه مسجد استعمال شد و تنها تغییراتی مانند ایجاد کرد شبستان و محراب که ما یحتاج بود ایفا شد. در فیض، به اقتباس از اسم آن آتشکده، اسم تاریخانه را برای این مسجد تعیین کردند.
مسجد تاریخانه دامغان
سازه به قولی دیگر، تاری، در گویشهای ترکی، ترکمنی و مغولی - جغتایی بهمعنای معبود میباشد. با دقت بهاین مقاله، تاریخانه بهمعنای «خدایمنزل» (منزلی خداوند) میباشد.
مسجد تاریخانه دامغان
ولی اسم دیگر این مسجد، مسجد چهلردیف میباشد. در متنها تاریخی به جای هایی که تعداد متعددی ردیف داشتهاند، چهلردیف میگفتند. اطلاق چهلردیف به یک سازه بیانکننده این مقاله کهاین سازه حقیقتا چهل ردیف دارااست، نبوده میباشد. مسجد تاریخانه را هم از این جهت که ردیفهای متعددی دارااست مسجد چهلردیف مینامیدند.
مسجد تاریخانه دامغان
معماری ساختمان مسجد
تشکیل داد بنای اولی مسجد مرتبط با میانه قرن دوم هجری در میان سالهای ۱۳۰ تا ۱۷۰ هجری قمری میباشد کهاین تاریخ، اواخر حکومت بنیامیه و اوایل حکومت عباسی را دربرمیگیرد.
مسجد تاریخانه دامغان
نقشه مهم مسجد، مثالای از نقشههای متداول مساجد در حکومت بنیامیه میباشد. البته تشکیل داد آن از نگاه مصالح و دیدگاهی دکوراسیون، به مدل بناهای زمانی ساسانیان و آجرچینیهایی مشابه به آجرچینی عصری اشکانیان میباشد. با دقت به عنایت هرکدام از اجزای ساختمان مسجد از نگاه تشکیل داد و عمر، هر کدام را بهشکل منقطع نظارت می کنیم.
تاریخانه دامغان
عکس: امیر خداداد
صحن (ایوان مرکزی)
صحن این مسجد به طور تقریب مربعصورت به ارتفاع و پهنا به طور تقریب ۲۷ متر و سوای آبگینه میباشد. دور و بر آن را رواقهایی سرپوشیده (۲۲ رواق) با طاقهای ضربی و ردیفهای مدور اشراف کرده بودند که تنی چند از این رواقها سلامت میباشند و مابقی آن ها یا این که بهشکل بی نقص یا این که از جهت طاق وخیم گردیدهاند.
مسجد تاریخانه دامغان
ورودیهای مسجد که بهاین رواقها گشوده میشدهاست، در گذر مجال بهطور بی نقص از فی مابین رفته میباشد اما با اعتنا به پژوهش ها معماری انجام یافته روی پلان مسجد، تعداد ۸ ورودی وجود داشته میباشد. سه ورودی در ضلع شمال غربی و ۵ ورودی در ضلع شمال شرقی قرار داشتهاند.
مسجد تاریخانه دامغان
شبستان مسجد
شبستان این مسجد در سمت جنوب غربی (در جهت قبله) و بهشکل تالاری ردیفدار میباشد. تعداد ردیفهای این سالن، ۲۶ عدد میباشد بدین ترتیب که ۱۸ عدد از این ردیفها در سه ستون شش تایی و در بخش داخلی شبستان و هشت ردیف دیگر در مقابل این شش ستون در بخش ورودی این شبستان جای دارد. این ردیفها که از نوع مدور میباشند، شبیه ردیفهای کاخهای ساسانی بهشکل آجرچینی تشکیل شدهاند. قطر آنان ۱.۵ متر و اطراف هر ردیف نزدیک به ۵ متر میباشد. طول این ردیفها بهجز دو ردیف در دهانهی وسطی، از کف شبستان تا محلی که طاقها بر آن پایدار گردیده است نزدیک به سه متر میباشد. طول کف شبستان تا پشت بام نیز نزدیک به ۶ متر میباشد.
مسجد تاریخانه دامغان
ورودی بدین شبستان تعداد ۷ دهانه میباشد که در جهت قبله قرار داشته و دهانهی میانی که متناسب با ناو میانی شبستان (که بقایای محراب در آن چشم میگردد) میباشد، از شش دهانه دیگر که هماندازه میباشند، گران قدرخیس میباشد.
مسجد تاریخانه دامغان
سقف شبستان را طاقهای آجری پوشاندهاند که مشابه به معماری زمانی پیش از اسلام ایجاد شده است. طاق میانی که در راءس شبستان قراردارد، عریضخیس و برتر از طاقهای دیگر میباشد. ولی سقف شبستان در قرن سیزدهم هجری قمری بهشدت تخریب گردیده و صرفا نصیبهایی از آن باقیمانده بوده میباشد که میرزا آقا عاملی از وعاظ دامغان در آن مجال با یاری مالی عموم شهر مبادرت به بازسازی آن مینماید که فیضی این تجدید بنا، تغییر تحول طاقهای مازهدار (بیضوی) قسم ساسانی به طاقهای نوکتیز جناغی با آجر نپخته که شیوه معمول آن دوران بوده، میباشد. به این ترتیب امروزه صرفا در قسمتهایی از سقف، طاقهای ابتدایی را میاقتدار روءیت کرد.
مسجد تاریخانه دامغان
مناره مسجد
مناره نخستین این مسجد در نصیب غربی مسجد واقع گردیده و پاییناثر منارههای مساجد عراق بهشکل خشتی گلی ایجاد شده است. منارهها در کشورایران در بالا روی پلانهای چهارضلعی یا این که ششضلعی، سازه میگردیدهاند. مسجد تاریخانه نیز از این قاعده مستثنی نبوده و منارهی ابتدایی آن مقطعی چهارگوش به مساحت ۶.۵ متر مربع داشته میباشد که در زلزله سال ۲۴۱ یا این که ۲۴۲ هجری قمری در قومس (دامغان و سمنان کنونی) بهطور بدون نقص از میان رفته میباشد.
راهنمای انتخاب مسجد قبا برای مراسم ختم